Allemaal tijdslijnen

Click here to load reader

  • date post

    27-Jun-2015
  • Category

    Documents

  • view

    114
  • download

    2

Embed Size (px)

Transcript of Allemaal tijdslijnen

MesopotamiSumerirs Akkadirs NeoSumerische periodeca. 2100 BC heropbloei ZuidMesopotami na verslagen van de Guateers

Oud Assyrirs Babylonische Rijk1800 1595 BC Amorieten: Babylon Hammurabi 1792 BC 2000 612 BC Assur (Tigris, Nineve)

Nieuw Babylonische Rijk612 539 BC Nebukadnesar herstelt glorie Babylon Istjarpoort Marduktempel

4000 2150 BC

ca. 2300 BC

wss afkomst Iran Sargon I (de oude) geen taalverwantschap controle over Kisj heel Mesopotami ontstaan van stadstaten: Naram Sin (zuil) hoogtepunt Akkadisch T+E irrigatie rijk maar kort succes ++landbouwareaal ++voedselproductie inval Guateers (Guti) ++bevolking + instabiele politiek = einde? Ur, Uruk, Lagasj, Nippoer, Kisj grensconflicten theocratie: ensi = gouverneur lugal = koning economie: tempel vol wiel 3500 BC Standaard van Ur brons metalen en hout ruil, wel standaard maten en gewichten SCHRIFT

Oud Assyr. Rijk 1800 1375 BC strijd tegen Elam (0) koning Nimrod veroviring Larsa (Z) invl. ML-zee Val: Mesopotami laagland+Mes. vlakte tss-periode veroverd door Perzen (Perz. Golf tot Mari) Kassietisch onder Cyrus II Mitanni (vazalstaat) Codex Midden Assyr. Rijk 1350 1047 BC einde dynastie ca. onafhankelijkheid 1600 BC gebeidsuitbreiding Babyl. bezetting 1600 1800 BC def. versl. Kassieten internationale Nieuw Assyr. Rijk betrekkingen en pol. 900 612 BC coalities/ expansie, schrikbewind machtsevenwichten Assurnasirpal II Tiglatpilesar III heerschappij Kassieten Sargon II Sanherib Essarhaddon Assurbanipal Einde: binnen opstand O: Meden, N: Scythen, Z: Babylonirs 612 BC val van Nineve

Fenici historisch belang + fys-geogr.-milieugeen eenheidsrijk wel versch. stadstaten: Tyrus, Sidon, Byblus, Oegarit. Oostkust ML-zee handelaarsvolk zeevaardersvolk ontdekkingsreizigers geen geschreven geschiedenis Fenicisch alfabet (via Gr. nr ons) purperstof (slak) scheepstechnieken (bireemgalei) (bouw en navigatie) natuurlijke grenzen N: Aakarvlakte O: Bekaa-vallei (Orontes + Jordaan) (Libanon) Z: Karmel-gebergte W: Middellandse Zee

ontstaan en ontwikkeling stadstatenDe Paleofenisische periode: De Historisch Fenisische periode: 3000 1200 BC 1200 330 BC vroege bronstijd 3000 2000 BC eerste ijzertijd 1200 900 BC Byblus verwoestende zeevolkeren hout-steen-metaal politiek vacum handel: Egypte, Syri, Mesop. gevaar Assyr. Tiglatpilesar dreiging: Akkad oplossing: hoge schatting Tyrus: koning Hiram I midden bronstijd 2000 1600 BC verbond met David en Salomon Byblos welvaart samen: tempelbouw, handel met Kreta en vlootexpeditie goudland Ofir Minosche beschaving koloni Kition op Cyprus offergaven (vensterbijl) tweede ijzertijd 900 555 BC einde: inval Hyksos (ruiters) nieuw Assr. gevaar Tiglatpilesar III relatief onafh. Byblus + Arwad late bronstijd 1600 1200 BC Eloeaios van Tyrus vlucht Cyrus Hyksos verdreven Sargon II, Sanherib, Esarhaddon macht door Egypte 612 BC einde Assyr. Macht Hittietisch gevaar (nieuw Babyl. Nebukadnesar) Sjoepiloelioema derde ijzertijd 555 333 BC Slag bij Kadesj 1270 BC satrapie van de Perzen Ramses II grote onafh. mits betaling strijdende grootmachten Sidon meeste macht bloei: Byblus, Sidon, Tyrus kolonie Tripoli vloot speerpunt Perz. macht De Hellenistische 330 64 BC Romeinse 64BC 330 AD Alexander De Grote, Seleuciden, Romeinse provincie

schrift + godsdiensttaal= semitisch (later in Carthago: Punisch) ontstaan vh. alfabet uit: spijkerschriftalfabet uit Oegarit medeklinkers van Byblos hiratisch schrift van Egypte Fen. draai nr rechts Griekse draai nr rechts universele overname door Grieken, Etrusken en Romeinen Oudste op sarcofaag van Ahiram van Byblus (12de E v. C) godsdienst: Byblos: Baal (Haddu) Astarte/Anat Sidon: Esjmoen Astarte (Baal van Sidon) Tyrus: Melkart Astarte Cyprus: Esjmoen-Melkart Astarte (tanit van) Carthago: Dagon ( Baal-Hammon) Tanit (ook Melkart, Milkasjtart, Esjmoen, Baal-Safon)

Isral Eerste TempelperiodeTot 589 BC De Voorgeschiedenis: de Aartsvaders ca. 1800 1200 BC Abraham, Isaak en Jacob = eponiemen! Toren van Babel, taalverwarring, Abraham (theologisch begin) halfnomaden (historisch vast) uit N-Mesopotami (twijfel Sumeri) ->migratie en sedentarisatie Amorieten? ->vestiging Aramese stammen? Hebreen: Egyptische naam voor slaven uit Israel Apiru: Egyptische naam voor slaven van onbekende oorsprong in Amarna-brieven: gewapende vijand tgo Eg. vazalkoning De uittocht uit Egypte 1200 BC samen regeringen van Ramses II, Seti II en Ramses III Mozes: van ToetMOSIS? van raMSES? (bestaan= wel zeker) uittocht tijdens regering Merenpthah 1224-1214 BC Israel=stam van Kanan tocht langs Nijldelta, halte te Kadesj, tocht naar zuiden Sina woestijn De intocht en de verovering van het land Kanan moeilijk en langdurig proces want Egyptische vazalkoningen einde Egypt. heerschappij door inval zeevolkeren (Filistijnen) 1300 BC soort machtsvacum volk van Isral: twaalf stammen van Jacob slechts een deel naar Egypte, nu hereniging in strijd tegen Filistijnen Jahweh verering vereenzelvigd met plaatselijke Elohim verering Het koningshuis van David en Salomo enkel Jahweh kon koning zijn, maar militair bestuur nodig eerste koning = Saul dan David: nieuwe hoofdstad Jeruzalem, Ark des Verbonds, tempel Salomon, zoon van Batseba (v. Uria de Hettiet) toch steun intense internationale contacten (Fenici en Egypte) tempel in Jeruzalem-> cultusplaats joodse volk Israel en Juda na de scheiding helft 10de-helft 6de E BC Israel hoofdstad Samaria, Juda trouw aan Salomo alles ingenomen door Assyri, Tiglatpilesar III, deportaties

Tweede TempelperiodeTot 70 AD De Perzische Tijd 539 333 BC het Nieuw-Babylonische Rijk werd door Cyrus (Perzen) veroverd terugkeer joden uit Babylonische gevangenis, vredespolitiek Juda niet onafhankelijk maar satrapie, godsdienstvrijheid (niet alle joden keerden terug uit ballingschap) de heilsgeschiedenis werd herschreven verbondsark + wetten Sina uitgewerkt Genesis scheppingsverhaal als verantwoording restauratie Jeruzalem, cultusplaats Tempelstaat priester Ezra, bijbelse periode als norm De Griekse overheersing 333 63 BC Alexander de Grote wint tegen Perzische koning te Issus Hellenisme zwermen naar Syri en Klein Azi godsdienstvrijheid De Romeinse overheersing 63 BC 70 AD Pompeius-> Judea als schatplichtige 'provincia Syria' 63 BC Titus Flavius Vespasianus begeleidde in 67 BC zijn vader Vespasianus naar Judea de joodse Diaspora: na 587 BC vernietiging eerste tempel (Babylonirs) na mislukte joodse opstand in 135 AD (onder Julius Serverus)

Sahelanthropus Tchadensis7 6 Ma BP L: 1,15m 1,25m G: ? H: 320 cc 380 cc

Ardipithecus

Australopithecus

Kenyanthropus Platyops3,5 3,2 Ma BP de mens van Kenia met het platte gezicht voorloper van Homo Rudolfensis? ( groot verschil met australopithecen en paranthropen )

Paranthropus

5,8 4,4 Ma BP L: 1,1m G: ? H: ?

4,2 2,5 Ma BP L: 1,05m (vrouw) 1, 45m (man) G: 27kg (vrouw) 60 kg (man) H: 380cc 500 cc Anamensis Afarensis Africanus Bahrelghazali Garhi sterk seksueel dimorfisme bipedalisme (+klimmen) (voetstappen Laetoli) geen duimoppositie gevarieerd dieet stenen werktuigen complexere relaties prooi voor vleeseters esthetisch gevoel (kiezel Makapansgat)

2,7 1 Ma BP L: 1,20m 1, 45 m G: 35kg 50kg H: 420cc 530cc

Ramidus Kadabba Ramidus Ramidus

Aethiopicus Robustus Boisei schedelkam plantaardig voedsel graafwerktuigen termietenstokjes

Homo Habilis 2,33 1,44 Ma BP L: 1,40m (man) 1m (vrouw) G: 32 50kg H: 510cc 674cc de handige mens Oldouvai-kloof en Rudolfensis? 2,4 1,8 Ma BP slechts 1 schedel 775cc of 525cc ? Kenyanthropus Platyops ?

Homo Ergaster 1,8 0,8 Ma BP L: 1,60m 1,80m G: 56kg 66kg H: 750cc 1250cc de werkende mens

Homo Erectus 1,8 0,05 Ma BP L: 1,30m 1,70m G: 45kg 55kg H: 750cc 1250cc

Homo Floresiensis Tot 12 000 BP dwergvorm Erectus L: 1m

Homo Heidelbergensis 800 000 130 000 BP L: 1,50m 1,80m G: ? H: 1100 cc 1400cc 'archasche homo sapiens', ' homo helmei', 'homo rhodesiensis' evolutie: EUR neanderthalensis AFR sapiens (verschil in milieu en klimaat)

Homo Neanderthalensis 130 000 24 500 BP L: 1,50m 1,70m G: 80-100kg (man) gem. 70 kg (vrouw) H: 1200cc- 1750cc doodlopende tak Dal van de Neander (Dsseldorf) zeer trage evolutie uit heidelbergensis Waarom verdwenen? Parallele evolutie of vermenging? grote neus assymetrisch ontw. hersenhelften terugwijkend voorhoofd fysiek zeer sterk aangepast aan ruw en koud klimaat begravind v. doden kunst en sierraden mode 3 kanibalistisch ziekenzorg spraak

de rechtop lopende Flores: steeds eiland mens regenwoud overleven met fossiel: 1 of 2 soorten? minder calorien Turkana Boy / natuurlijke selectie Nariokotome Boy voor klein lichaam kleine herseninhoud skelet dicht bij ons maar robuuster wel in verh. met lich. sterk verminderd seksueel dimorfisme wenkbrauwboog kleinere tanden vooruitstekende neus (koelsysteem)

Hoe Flores berijkt? (varen?) Extinctie door? mode 2 mode 3 (Vulkaanuitbarsting?) (buur: sapiens ?) migratie uit Afr. jacht op grote dieren begraven van doden syst. gebr. vuur huttenbouw minder robuust groter hersenvolume (beslissingen) wenkbrauwboog kin van 500 000 BP in EUR tgo erectus?

De politiek in het Oude Egypte:Predynastische Tijd= DYN 0 = 5000 3150 BC

Het Oude Rijk Tussen 13100 2160 BC DYN 1 8 Archasche Tijd 3150 2686 BC DYN 1 3100 BC Opper + Neder (Narmer) DYN 2 2850 BC Memphis 2160 1994 BC DYN 9 11 ++ macht gauwvorsten strijd opper en neder (Thebe vs Herakliopolis) dreiging N: Aziatische stammen

Middenrijk1994 1781 BC DYN 12

Tussen 21781 1550 BC DYN 13 17

Nieuwe Rijk1550 1075 BC DYN 18 20 DYN 18 1550 BC Ahmosis, bevrijding Amenophis Toetmosis I huwde halfzuster expansiepolitiekI Toetmosis II huwde halfzuster Hatsjepsoet Toetmosis III eerst van troon expansiepolitiek Amenophis II (Hittietten) Toetmosis IV Amenophis IV (Echnaton) Toetanchaton