Afsluiting Fietspad Duivendrechtse polder 2018-2020

Click here to load reader

  • date post

    08-Feb-2022
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Afsluiting Fietspad Duivendrechtse polder 2018-2020

12 december 2019
5. Bijlagen
1. Ontwikkeling aantal broedpaar grutto inde Duivendrechtse polder 2006-2019 8
2. Broedsucces grutto in de Duivendrechtse polder 2014-2019 8
3. ANLB-beheercontracten Duivendrechtse polder in 2019 9
4. Waarnemingen weidevogels langs het fietspad in 2017, 2018 en 2019 10
5.Predatie bij grutto in de Duivendrechtse polder 2009-2019 10
6. Oppervlakte ANLB-beheercontracten in de Duivendrechtse polder 11
7. Kaartbeelden tellingen 2017, 2018 en 2019 12
8. Gecontracteerd ANLB beheer in 2017, 2018 en 2019 13
9. Territoria in 2017, 2018 en 2019
3
1. Aanleiding
De weidevogelstand in de Duivendrechtse polder is van 2006 tot 2011 sterk afgenomen met daarna
een stabilisatie op een lager peil (bijlage 1, grafiek 1). Oorzaak van de achteruitgang is niet alleen de
landbouw, maar ook verdichting van het gebied door hoger wordende beplanting met name in het
noordelijk deel van de polder en toegenomen verontrusting/verstoring (predatie) in de polder.
De weidevogels in de Duivendrechtse polder broeden de laatste jaren vooral in het midden van de
polder (bijlage 1). Alle boeren doen – voor zo ver het nodig is en past in de bedrijfsvoering - mee aan
weidevogelbeheer door aangaan van contracten voor uitstel van maaien, beheer van kruidenrijk
grasland en tijdelijk plasdras zetten van greppels in het voorjaar (bijlage 4). Dat heeft geleid tot het
stoppen van de achteruitgang, maar nog niet tot voldoende broedsucces (bijlage 2) en daaropvol-
gend herstel van de populatie. Het streven is om de broedpaaraantallen weer terug krijgen op het
peil van 2006. Daartoe is het nodig dat er een zo groot mogelijke kern van voor weidevogels aantrek-
kelijke percelen ontstaat in het midden van de polder. Dan hebben de jonge weidevogels meer en
betere mogelijkheden om veilig op zoek te gaan naar voedsel. Boeren willen daaraan meewerken,
maar het fietspad vormt daarbij mogelijk een probleem. Kenmerkend aspect van dit fietspad is dat
het door slechts smalle sloten wordt afgescheiden van het aanliggende grasland. Daardoor heeft de
aanwezigheid van mensen (zeker met loslopende honden) een grotere impact op weidevogels dan
bijvoorbeeld de aanwezigheid van mensen op het fietspad in de Bovenkerkerpolder. Daar ligt aan
weerskanten een 6 tot 8 meter brede tocht tussen het fietspad en het aanliggende grasland.
Het regelmatige gebruik van fiets- en wandelpad in dit deel van de Duivendrechtse polder door fiet-
sers en wandelaars (al of niet met honden) leidde tot 2018 frequent tot verstoring van weidevogels.
Dat is waarschijnlijk de reden dat er bijna geen weidevogels broeden op de percelen direct langs het
fietspad (bijlage 3). Zeker de kritische soorten zoals grutto en tureluur houden afstand van het fiets-
pad. Dat is jammer want daardoor wordt het gebied opgesplitst in twee voor weidevogels eigenlijk
net te kleine deelgebieden. De omstandigheden zijn op die percelen langs het fietspad gelijk aan el-
ders (hoog slootpeil, kruidenrijk grasland, laat maaien), maar de verontrusting lijkt te groot.
Het is landelijk uitgangspunt om in het kader van weidevogelbeheer zoveel mogelijk alle factoren te
optimaliseren die eraan kunnen bijdragen dat overheidsmiddelen via contracten weidevogelbeheer
effectief worden besteed. In dat kader heeft het bestuur van Groengebied Amstelland op verzoek
van de agrarische natuurvereniging De Amstel en IVN Amstelveen besloten om een driejarige proef
aan te gaan om de verstoring door recreanten tegen te gaan door het fiets- en wandelpad in het
broedseizoen van weidevogels (15 maart – 15 juni) te sluiten.
Deze tussenrapportage geeft de werkwijze aan bij de monitoring van het effect van het afsluiten op
weidevogels en de resultaten van die monitoring in 2018 en 2019. Aan het eind wordt een voorlopige
conclusie geformuleerd en een aanbeveling.
4
2. Werkwijze
In 2019 zijn vanaf half maart tot eind mei in totaal vijf gebiedsdekkende tellingen uitgevoerd in de
polder. Daarbij zijn de locaties van weidevogelparen vastgelegd met vermelding van het gedrag con-
form de BMP-light methode van Sovon Vogelonderzoek Nederland: individu, paar, territoriaal,
nestindicerend, nestlocatie en alarmerend vanwege aanwezige jongen). Verder zijn in de loop van
het seizoen waar nodig door boeren en vrijwilligers nesten gezocht om ze te beschermen tegen land-
bouwkundige activiteiten zoals bemesten, weiden en maaien. Tevens zijn de lotgevallen van die nes-
ten bijgehouden.
De verstoringsafstand van een fietspad voor weidevogels is 100 meter (Oosterveld en Alterburg
2005). Daarom zijn voor het verkrijgen van inzicht in een mogelijk effect van het sluiten van het fiets-
pad weidevogelgegevens gebruikt van
o de eerste percelen vanaf het fietspad (binnen de rode lijnen van figuur 1)
o de eerste twee percelen vanaf het fietspad (binnen de gele lijnen figuur 1)
Met de buitengrens is ongeveer een afstand van circa 80 meter overbrugd.
De rapportage beperkt zich tot de vier hoofdsoorten grutto, kievit, scholekster en tureluur omdat dit
de meest kenmerkende en voorkomende soorten weidevogels zijn en ook goed waar te nemen. Bij
weidevogels als graspieper en slobeend bestaat bij waarnemen vanaf de randen van een gebied
grote kans op ondertelling.
Figuur 1. Grenzen van telvakken. De witte lijn geeft het fietspad aan, rood de omgrenzing van de eer-
ste percelen vanaf het fietspad en geel de omgrenzing van de eerste twee rijen percelen.
2017 is gehanteerd als nulsituatie omdat toen ook vijf gebiedsdekkende tellingen hebben plaatsge-
vonden in dezelfde periode en het fietspad toen niet gesloten was.
5
3. Resultaten
Voorbehoud bij de bespreking van resultaten is dat de tellingen een vergelijking mogelijk maken tus-
sen slechts drie jaren. Dat houdt het risico in dat in één van de jaren sprake kan zijn geweest van toe-
val dat van grote invloed kan zijn geweest op de resultaten. Meerjarige tellingen zullen de invloed
van toeval beperken. Het gecontracteerde beheer op de betreffende percelen was alle jaren onge-
veer hetzelfde (bijlage 9).
3.1 Waarnemingen (zie ook bijlage 5)
De hypothese is dat, indien het fietspad weidevogels aanleiding geeft tot verstoring, dat de weidevo-
gels bij sluiting van het fietspad in het broedseizoen op den duur in die periode in grotere aantallen
en dichterbij het fietspad zullen worden gezien dan wanneer het fietspad niet gesloten is.
De tellingen laten in figuur 1 zien dat er in 2019 meer weidevogelparen zijn geteld op de eerste per-
celen vanaf het fietspad dan in 2017 en 2018. Kijken we naar de eerste twee percelen, dan neemt
2019 een tussen positie in tussen 2017 en 2018 (figuur 3).
Figuur 2. Waarnemingen aantal paren weidevogels Figuur 3. Waarnemingen aantal paren weidevogels
op de eerste percelen langs het fietspad op de eerste twee percelen langs het fietspad
3.2 Broedparen/territoria
Het tijdelijk sluiten van het fietspad kan niet alleen van invloed zijn op de keuze van weidevogels om
wel of niet langs het fietspad te foerageren, maar ook op de beslissing om als broedpaar wel of niet
een territorium in te nemen. De tellingen laten zien dat er in 2019 vijf territoria aanwezig waren op
de eerste percelen vanaf het fietspad tegen zes in 2018 en nul in 2017 (figuur 4). Kijken we naar de
eerste twee percelen, dan neemt 2019 een tussenpositie in tussen 2017 en 2018 (figuur 5).
Figuur 4. Territoria op de eerste percelen langs Figuur 5. Territoria op de eerste twee percelen
6
3.3 Legsels
Bij het bepalen van territoria op perceelsniveau bestaat de mogelijkheid dat het nest net op een an-
der perceel ligt dan waar het territorium is gelokaliseerd. Daarom is ook gekeken naar aanwezige
nesten omdat dat tot een exacte locatie leidt. De tellingen laten zien dat in 2019 meer broedparen
een nest hebben gemaakt op de eerste én op de eerste twee percelen vanaf het fietspad dan in
2017, maar iets minder dan in 2018. In beide jaren dus wel meer dan in 2017.
Figuur 6. Aantal weidevogellegsels op de eerste Figuur 7. Aantal weidevogellegsels op de eerste twee
percelen langs het fietspad percelen langs het fietspad
3.4 Weidevogelgezinnen
Het tijdelijk sluiten van het fietspad heeft als doel om bij te dragen aan een voldoende grote aaneen-
gesloten en van verstoring uitgesloten kern van kuikenland waarbij weidevogelgezinnen ongestoord
kunnen verblijven op (en heen en weer pendelen tussen) de percelen langs het fietspad.
De tellingen laten zien dat er op 25 mei 2019 op de eerste percelen vanaf het fietspad meer gezinnen
zijn gesignaleerd dan in op dezelfde datum in 2018, maar één gezin minder dan op die datum in 2017
(figuur 8). Op de eerste twee percelen vanaf het fietspad zijn in 2019 meer gezinnen zijn gesignaleerd
dan in 2018 (figuur 9) én in 2017.
Figuur 8. Weidevogelgezinnen op de eerste Figuur 9. Weidevogelgezinnen op de eerste twee
percelen langs het fietspad percelen langs het fietspad
7
4. Voorlopige conclusies, aanbevelingen en discussie
De werkwijze bij de monitoring van het effect van het tijdelijk sluiten van het fietspad maakt het
noodzakelijk om vooraf aan de voorlopige conclusies enkele opmerkingen voorbehouden te maken
ten aanzien van de hardheid van deze voorlopige conclusies:
- ten eerste gaat het om tellingen van drie jaren. Het zijn wel drie opeenvolgende jaren, maar
het blijft een korte periode. Er is een risico in dat in één of in beide jaren sprake was van toe-
val dat van grote invloed kan zijn op de resultaten. Langjarige tellingen zullen de invloed van
toeval beperken.
- ten tweede is wel elk jaar de hele polder (inclusief de percelen rond het fietspad) vijf maal
geteld, maar het blijven vijf momentopnamen waarbij toeval een rol kan spelen. Meer tellen
is echter niet zo maar haalbaar en gegarandeerd beter.
- ten derde zijn er meer factoren die het succesvol voorkomen van weidevogels bepalen dan
het al of niet sluiten van het fietspad. Denk aan groeizaam en minder groeizaam weer, aan
het gecontracteerde beheer en aan predatiedruk. Het gecontracteerde beheer op de betref-
fende percelen was in alle jaren ongeveer hetzelfde (bijlage 9), maar toch wel telkens iets af-
wijkend. Met name in 2019 viel op dat het voorweiden op twee percelen tot 8 mei leidde tot
een substantiële hervestiging van weidevogels op en migreren van gezinnen naar deze perce-
len.
Rekening houdend met deze kanttekeningen kan worden gesteld dat het tijdelijk afsluiten van het
fietspad op de eerste twee percelen vanaf het fietspad in 2019 t.o.v. 2017 heeft geleid tot:
- meer waarnemingen van weidevogels
- meer weidevogelterritoria
- meer weidevogelnesten
- meer weidevogelgezinnen
In 2018 lagen de aantallen waarnemingen, territoria en legsels op de eerste twee percelen vanaf het
fietspad hoger dan in 2019 en het aantal gezinnen lager dan in 2019.
Voorlopige conclusie is dat het tijdelijk afsluiten van het fietspad succesvol lijkt. Aanbeveling is dan
ook om daarmee in 2020 door te gaan.
In 2019 is ook de ervaring opgedaan dat burgers (met en zonder honden) minder vaak toch gebruik
maakten van het fiets/wandelpad dan in 2018. Het is dus zinvol om communicatie naar de burgers en
handhaving rond de tijdelijke afsluiting van het fietspad vol te houden.
De resultaten laten ook zien dat het voor weidevogels belangrijk is dat aan alle factoren tegelijk
wordt gewerkt. Het beheer door boeren (bijlage 7) kan nog beter waarbij vooral meer (greppel)plas-
dras belangrijk is, meer kruidenrijk grasland en het realiseren van die aaneengesloten kern met kui-
kenland (laat gemaaid) in het midden van het gebied.
Verder viel in 2019 op dat de berm van het fietspad in mei en juni een ruige en hoge vegetatie had.
Zo’n hoge functioneert voor weidevogelgezinnen als een barrière. Aanbeveling is dan ook om de
berm tussen het bruggetje en de dijk van de Toekomst begin mei een keer te laten maaien. Hierdoor
kan migratie worden bevorderd en dat is met name belangrijk voor jonge grutto’s omdat die tot wel
10 kilometer per dag moeten lopen om aan voldoende voedsel te komen. .
Tot slot is belangrijk dat - over meer jaren bekeken - predatie niet te hoog is. Bestrijding van vos op
de percelen van agrariërs vindt planmatig plaats in nauw overleg tussen collectief en de WBE.
8
Samenwerking met het Groengebied is hierbij zeker ook in de Duivendrechtse polder en aangren-
zende gebieden noodzaak. Om meer inzicht te krijgen in de impact van predatoren is vanuit de werk-
groep Weidevogels van het IVN Amstelveen in 2018 begonnen met het registreren van vliegende
predatoren. Dat is in 2019 voorgezet en zal ook in 202o weer plaatsvinden. Deze informatie is nodig
om in goed overleg met alle betrokkenen het beheer van weidevogels te bespreken en hoe om te
gaan met factoren die daar een rol in spelen zoals predatoren en toch ook met zoveel mogelijk be-
houd van normaal aanwezige biodiversiteit waaronder predatoren. Hierbij zullen keuzes gemaakt
moeten worden waarvoor breed draagvlak nodig is.
9
Bijlage 1. Ontwikkeling aantal broedpaar grutto in de Duivendrechtse polder 2006-2016
Bijlage 2. Broedsucces grutto in de Duivendrechtse polder 2014-2018
Toelichting normering broedsucces bij de grutto:
Voldoende broedsucces: >65%
Onvoldoende broedsucces: <50%
Bijlage 4.Waarnemingen weidevogels in 2017, 2018 en 2019
G = grutto K = kievit S = scholekster T = tureluur in aantallen paren vogels
11
Bijlage 5. Predatie van legsels bij de grutto in de Duivendrechtse polder 2009-2019
Bijlage 6. Oppervlakte ANLB-beheer in 2019 in de Duivendrechterpolder
ANLB-Beheerpakket ha Percentage
last minute op legselbeheer 0,5 0,3%
greppel plasdras 1,7 0,9%
12
8 april 2017 24 april 2017
24 mei 2017
14 april 2018 2 mei 2018
25 mei 2018
19 april 2019 11 mei 2019
25 mei 2019
Bijlage 8 Beheercontracten en gevonden legsels Duivendrechtse polder in 2017, 2018 en 2019
2017
2018
2019
16
2017 2018 2019