วีรศักดิ์ ของเดิม elanna/pongsanook/download/slide5-2.pdf...

Click here to load reader

  • date post

    05-Jan-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of วีรศักดิ์ ของเดิม elanna/pongsanook/download/slide5-2.pdf...

  • เอกสารโบราณ

    วรีศกัด์ิ ของเดิม

  • อกัษรทีใ่ช้ในอาณาจักรล้านนา

    1.อกัษรธรรมลา้นนา

    2. อกัษรสุโขทยั

    3. อกัษรฝักขาม

    4. อกัษรไทยนิเทศ

  • เอกสารโบราณ คือ เร่ืองราวท่ีถูกบนัทึกไวด้ว้ยตวัอกัษร

    จากวธีิต่างๆ เช่น การจาร การเขียน การสลกั ฯลฯ ซ่ึง

    สามารถแบ่งประเภทเอกสารตามเทคนิคท่ีใชใ้นการ

    บนัทึกตวัอกัษรไดด้งัน้ี

    1. ใบลาน ไดจ้ากเทคนิค การจาร

    2. ป๊ับสา ไดจ้ากเทคนิค การเขียน

    3. จารึก ไดจ้ากเทคนิค การสลกั การจาร การเขียน

  • ใบลาน ใบลาน เป็นเอกสารบนัทึกเหตุการณ์และเร่ืองราว

    ต่างๆ ส่วนใหญ่เป็นเร่ืองราวและหลกัธรรมคาํสอนทาง

    พระพทุธศาสนา

  • ขั้นตอนการเตรียมใบลาน

    1. คดัเลือกใบลาน ตอ้งไม่อ่อน และไม่แก่เกินไป

    2. นาํไปตากใหแ้หง้

    3. นาํมาตม้ โดยใส่นํ้าซาวขา้ว และมะขามดิบลงไปดว้ย

    4. ตากใหแ้หง้ นิยมทาํในฤดูหนาว เพื่อใหใ้บลานไดต้ากนํ้าคา้ง ใบลานจะ

    ไดมี้ความทน

    5. นาํใบลานท่ีแหง้แลว้มาใส่ไมป้ระกบั เพื่อใหใ้บลานมีความเรียบ ตรง

    6. ใชก้บไสใบลานส่วนท่ีเกินออกมาจากไมป้ระกบั

    7. เม่ือใบลานเรียบ ตรงดีแลว้นาํมาตีเสน้ผะตัด๊

  • ประเภทใบลาน 1. ใบลาน 4 หรือ ลาน 4

  • 2. ใบลาน 5 หรือ ลาน 5

  • 3. ใบลานกอ้ม หรือ ลานกอ้ม

  • การตีเส้นบรรทดั การตีเสน้บรรทดั หรือท่ีเรียกวา่ “ตีเสน้ผะตัด๊” หรือ “ดีดเสน้ผะตัด๊” การตีเสน้บรรทนันิยมทาํกนั 4 เสน้ และ 5 เสน้ท่ีเรียกวา่ ลาน4 ลาน5

  • อุปกรณ์ในการจารใบลาน

    1. เหลก็จาร

    2. หมอนรอง

  • 3. ก๊างธรรม

  • การจารใบลาน

    เร่ิมดว้ยการเอาใบลานสอยเขา้กบัหมอนรอง ใหห้นา้ลานท่ีมีความเหนียวมาก

    อยูด่า้นบน เร่ิมจารบรรทดัแรกใหห่้างจากขอบซา้ยมือประมาณ 5 เซนติเมตร การจารให้

    จารใตเ้ส้นบรรทดั เม่ือจารสุดขอบหมอนรองกใ็หเ้ล่ือนใบลาน จารจนสุดเส้นบรรทดั

    เหลือไวเ้ป็นขอบประมาณ 5 เซนติเมตร แลว้จารบรรทดัท่ี2 ต่อ โดยเร่ิมตน้ใหต้รงกบั

    บรรทดัแรก จารไปใหม้าหยดุก่อนถึงรูเจาะรูแรก ประมาณ 1.5 เซนติเมตร และจารต่อ

    หลงัจากรูเจาะประมาณ 1.5 เซนติเมตร จารต่อไปใหม้าหยดุก่อนถึงรูเจาะท่ี 2 ประมาณ

    1.5 เซนติเมตร แลว้เร่ิมจารต่อหลงัรูประมาณ 1.5 เซนติเมตร ใหไ้ปหยดุก่อนสุดขอบใบ

    ลานใหต้รงกบับรรทดัแรก ส่วนบรรทดั 3 และ 4 จารเหมือนบรรทดัท่ี 2 และบรรทดั

    สุดทา้ยจารเหมือนกบับรรทดัท่ี 1 เม่ือจารดา้นหนา้เสร็จใหพ้ลิกดา้นหลงัจารต่อทาํ

    เหมือนดา้นหนา้ เพียงแต่ใบลานดา้นหลงัน้ีมีการจารตวัเลข หรือตวัอกัษรผสมสระเพิ่ม

    เขา้ไปบริเวณก่ึงกลางใบลานดา้นซา้ยมือ เพ่ือเรียงลาํดบัของใบลานก่อนหลงั

  • ผกู 1 ใช ้ ก ข ผกู 2 ใช ้ ค ฆ ผกู 3 ใช ้ ง จ ผกู 4 ใช ้ ฉ ช ผกู 5 ใช ้ ฌ ญ ผกู 6 ใช ้ ฏ ฐ ผกู 7 ใช ้ ฑ ฒ ผกู 8 ใช ้ ณ ต ผกู 9 ใช ้ ถ ท ผกู 10 ใช ้ ธ น ผกู 11 ใช ้ ป ผ ผกู 12 ใช ้ พ ภ ผกู 13 ใช ้ ม ย ผกู 14 ใช ้ ร ล ผกู 15ใช ้ ว ส ผกู 16 ใช ้ ฬ อ อกัษรแต่ละตวัจะผสมรูปสระ 12 ตวั คือ ก กา กิ กี กุ กู เก ไก โก เกา กํ กะ การผสมตวัอกัษรหน่ึงตวักบัสระ 12 ตวัน้ีเรียกวา่ 1 องักา

  • การลูบหมกึ

    เม่ือจารเสร็จแลว้กจ็ะทาํการลูบหมึก เพ่ือใหเ้ห็น

    ตวัอกัษรท่ีจารลงไปไดช้ดัเจนมากข้ึน หมึกท่ีใชไ้ดจ้าก

    การผสมเขม่าไฟจากหมอ้กบันํ้ ามนัยาง เม่ือไดน้ํ้ าหมึก

    แลว้นาํผา้มาชุบแลว้นาํไปเช็ดตามหนา้ใบลาน จากนั้นใช้

    ทรายอ่อน หรือแกลบมาถูเอานํ้ าหมึกออกจากหนา้ลานจน

    สะอาด จะเหลือแต่นํ้ าหมึกท่ีอยูใ่นร่องตวัอกัษรไว ้

  • เร่ืองราวทีจ่ารลงใบลาน 1. พระธรรมเทศนา ธรรมชาดก

    2. พระสูตร

    3. ตาํนาน ประวติัศาสตร์

    4. กฎหมายโบราณ

    5. ตาํรายาสมุนไพร

    6. เวทมนต ์คาถา

    7. ฯลฯ

  • การประดบัตกแต่งใบลาน

  • ไม้ประกบั

  • ไม้บัญชัก

  • ผ้าห่อคมัภร์ี

  • ป๊ับสา ป๊ับสา เ ป็น เอกสารโบราณประเภทหน่ึงของล้านนามี

    ความสําคัญรองจากเอกสารประเภทใบลาน การทาํป๊ับสาในสมัย

    โบราณนั้ นเป็นการสนองความต้องการในการใช้สอยของผูรู้้ใน

    สมัยก่อนเป็นการทาํข้ึนเพื่อใช้เอง ดังนั้ นขนาดจึงข้ึนอยู่กับความ

    ตอ้งการในการใช้สอยส่วนตัว พกพาง่ายเพื่อการท่องคาถาหรือใช้

    ประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ

  • ป๊ับสามทีั้งหมด 3 ชนิดด้วยกนัซ่ึงแต่ละชนิ