[2] - PhilArchive

Click here to load reader

  • date post

    20-Nov-2021
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of [2] - PhilArchive

Χρνος και απουσα.
Χρνος και Απουσα.
Πρτη ηλεκτρονικ κδοση: Μρτιος 2020
Σχεδιασμς Εξωφλλου: Τνια Λντζου.
Η δυτικ οντολογα της παρουσας. ......................... 15
Σχματα μιας οντολογας της απουσας. .................. 99
Πεδα και τρποι της απουσας. .............................. 107
Η πλρης απλεια του προσπου – Ο θνατος και η
ομιλα των νεκρν. ................................................................. 133
εγκατλειψη και ερωτικ απουσα. ...................................... 173
Η απουσα του μλλοντος – Ενδεχομενικτητα και
ανυπαρξα ................................................................................ 225
Θνατος ................................................................................. 231
Κατκτηση και αποικισμς .................................................. 267
ψεις της τηλε-απουσας ........................................ 293
απντηση στον Αγκμπεν .................................................... 327
το πορφυρ
-Τον ξχασαν
Μ’ χουν ξεχσει
Η συγγραφ του παρντος δοκιμου ξεκνησε
την νοιξη του 2019 και η πρτη εκδοχ του εχε ολο-
κληρωθε τον Δεκμβρη του 2019. Ωστσο, οι επε-
ρχμενοι μνες κρυβαν πρωτοφανες διαταρξεις του
παγκσμιου κοινωνικο χρνου, με την αναπντεχη εμ-
φνιση της πανδημας του κορονοο SARS – Cov2 να
κλειδνει ολκληρο τον πλαντη σε μια κοιν αγωνα
μπροστ στο ζοφερ ορζοντα μιας απειλς ακαθριστης
διρκειας. Μια δετερη επεξεργασα του δοκιμου γινε
τις προηγομενες ημρες, σε μια πρτη προσπθεια να
ενσωματσω αυτν τον ορζοντα στον εν γνει προβλη-
ματισμ μου γρω απ την απουσα. Πλον κθε μρα
φρνει καινοργιους περιορισμος και ελχιστο χρνο
για αναστοχασμ. μως η κυκλοφορα των ιδεν και ο
δημσιος διλογος δεν μπορε, οτε πρπει να σταμα-
τσει, στω και αν γνεται μσω περιορισμνων διδων.
Μα ιστορικ πρωτγνωρη δυναττητα του ανθρπινου
[12]
στερο η διυποκειμενικ επικοινωνα.
δοκμιο σε ηλεκτρονικ μορφ, ως e-book που να διατ-
θεται δωρεν, δχως τους περιορισμος της ντυπης κυ-
κλοφορας. Φυσικ, ο προσωπικς μου φετιχισμς με τα
βιβλα με οδηγε να ονειρεομαι τι κποια στιγμ θα ε-
κδοθε και εντπως. Μα το πτε θα ρθει αυτ η στι-
γμ δεν εξαρτται απ εμς. Εδ και τρα, αυτ η στι-
γμ ανκει ουσιαστικ σε να Αλλο και λλοτε.
Ευχαριστ ειλικριν τις εκδσεις Αυτολεξε που
δεχτηκαν να αναλβουν την ηλεκτρονικ κυκλοφορα
του δοκιμου. Ευχαριστ απ καρδις την Τνια
Λντζου, που φιλοτχνησε το εξφυλλο.
Ευχαριστ κθε αναγνστρια και αναγνστη,
γιατ δχτηκε να ξοδψει λγο απ τον χρνο του για να
[13]
ση του τπου και του χρνου.
[14]
[15]
ι σημανει απουσα; Πς μπορομε να σκεφτομε
την απουσα; Και τι νημα χει το ασθημα της α-
πουσας; Πς καθοδηγε τους πθους μας η απουσα;
Αν το ον εναι χρνος, πως θεωρομε, ετε το
παρν εναι το αντιληπτ ον ετε το αντιληπτ ον, το
αυτοπροσπως ον, εναι παρν. Και μως ο χρνος εκτε-
νεται περιλαμβνει και τις ακαθριστες ‘περιοχς’ του
παρελθντος και του μλλοντος. Το παρν εμπεριχει το
παρελθν και το μλλον ως ιστορα και ορζοντα, ως a
priori και a posteriori, ως μνμη και προσδοκα· το
ντως παρν δεν χωρει στο απλς παρν, εναι πλεονα-
σματικ ναντι του εαυτο του. Αυτ σημανει τι το
παρν εμπεριχει συνμα και την απουσα, αφο το πα-
ρελθν και το μλλον εναι τα χρονικ πεδα της απου-
σας. ρα, η απουσα παροντοποιεται, παρουσιζεται ως
μια τερη χρονικτητα, στην οποα παραπμπει ανα-
Τ
[16]
φρεται το εκστοτε παρν· ως το μη εναι που καθιστ
δυνατ το εναι ως χρνο. Ως το Αλλο και λλοτε που
συναρτται με καθ’ καστο Εδ και Τρα. Ασφαλς
λοιπν, κθε παρουσα παραπμπει σε μα πολλαπλτη-
τα απουσιν.
στροφη ψη του χρνου; σημανει τον ρυθμ του χρ-
νου; Και σε ποια πεδα χρονικτητας αναφρεται; Υπρ-
χει να φντασμα απουσας σε κθε παρουσα;
Αν η απουσα δεν εναι απλς η στρηση η
λλειψη μιας παρουσας, ττε σημασα χει η παροντο-
ποηση η παρουσαση της απουσας ως περιεχομνου
νοματος· αν η απουσα δεν εναι απλς αποφατικ αλ-
λ επενδεται με νημα, αυτ δεν μπορε να εναι ταυτι-
σμνο με το νημα της παρουσας· υπρχουν απουσες
που σημανουν κτι, απουσες που παραπμπουν σε να
γεγονς, αλλ και απουσες που δηλνουν μια πρθεση·
υπρχει η απουσα του αντικειμνου, η απουσα του νε-
κρο, η απουσα του προσπου. Ακμη και αν το νημα
[17]
στοιχης παρουσας, εν τοτοις αποτελε να διαφορετι-
κς ισχος νημα, χι αντστροφο, αλλ πλεονασματικ.
Το νημα της απουσας υπερχειλζει τη μορφ της πα-
ρουσας, ακριβς γιατ κθε παρουσα εμπερικλεει τις
δυναττητες της απουσας και την προποθτει· ειδλ-
λως θα υπρχε να μνο αναγκαο ον, μνο μα, ανα-
γκαα παρουσα, διαρκς, καθολικ και απεριριστη· -
πως θα δομε, η παραδοσιακ φιλοσοφα ονειρετηκε -
να ττοιο ον και αγκιστρθηκε σε διφορες ατελες εν-
νοιολογικς παραστσεις αυτς της ιδας, πως το Εν
του Παρμενδη ο Θες του Σπινζα.
Η ιδα του Θεο ως πανταχο παρντος εναι α-
σφαλς μια θρησκευτικ φαντασιακ σημασα, η οποα
σως να λανθνει και στην ετυμολογικ ρζα της λξης
θες, ωστσο εκφρεται ρητς, στο πλασιο του δυτικο
πολιτισμο που μας ενδιαφρει εδ, τσο στην Παλαι
Διαθκη [και την εβρακ Πενττευχο] στην περφημη
φρση, ‘Εγ ειμ ο Ων’ (ξοδος 3,14), σο και στην
[18]
παρκληση ‘Βασιλε Ουρνιε’:
Αληθεας, ο πανταχο παρν και τα πντα πληρν, ο
θησαυρς των αγαθν και ζως χορηγς, ελθ και
σκνωσον εν ημν, και καθρισον ημς απ πσης
κηλδος, και σσον, Αγαθ, τας ψυχς ημν.’
Αυτ η ιδα διαποτζει τη δυτικ σκψη, ακμη
και εν κνει την εμφνισ του το σγχρονο επιστημο-
νικ σκπτεσθαι, που αργτερα θα εγκαταλεψει το θεο-
λογικ μεταφυσικ δαφος.
ρτητος απ την λη, καθαρς χρος εναι η πανταχο
παρουσα του Θεο, εν ο πειρος, ανεξρτητος απ την
λη, καθαρς χρνος εναι η αιωνιτητ και η παντο-
γνωσα του.
σπει τη μεταφυσικ γφυρα μεταξ του υποκειμνου
και του αντικειμνου και γκρεμζει τις οντολογικς απο-
δεξεις της παρξης του Θεο, υποστηρζοντας τι η -
παρξη δεν εναι κατηγρημα. Ο Καντ ερμηνεει τον χ-
ρο και τον χρνο ως καθαρς [a priori] μορφς της κατ’
ασθηση εποπτεας, τον χρο ως υπερβατολογικ μορφ
της εξωτερικς ασθησης και τον χρνο ως υπερβατολο-
γικ μορφ της εσωτερικς ασθησης. Η νεωτερικτητα
φρνει το πεπερασμνο υποκεμενο στο επκεντρο μιας
γνσης που φτνει ως τα ρια της υπερβατικτητας δ-
χως να αγγζει το γνωστο, εν συνμα αναλαμβνει
την ευθνης να καλψει το κεν του εκλιπντος Θεο. Η
ανθρπινη υποκειμενικτητα, υπ το σχμα του αυτ-
στοχασμο, αντικαθιστ την εξωγεν, αχρονικ και αι-
νια, θεκ παρουσα, με την εσωστρεφ, χρονικ και
πεπερασμνη, αποσπασματικ μα και συνεχ, παρουσα
του εγ στη συνεδηση.
μα που εναι αδνατον να εκφρασθε με κρυστλλινη σα-
φνεια: Ποιο εναι το νημα της απουσας; Τι σημανει
‘αλλο και λλοτε’; Ποιος εναι ο τρπος παρξης της α-
πουσας, του αλλο και λλοτε, για εμς, τους παρντες;
Οι σελδες που ακολουθον δεν περιχουν απα-
ντσεις, αλλ μλλον μα πορεα προσγγισης του ερω-
τματος, μα πορεα πλγια, μα αππειρα πλαγιοκπη-
σης ενς θματος που, κατ μτωπον, διαφεγει της προ-
σοχς μας, μα αππειρα συνντησης του μη-ντος στις
παρυφς του ντος. Η απουσα τυλγει κθε παρουσα -
πως η σκοτειν λη την ορατ λη· η σκοτειν λη δεν
λληλεπιδρ με το φως, μως επιδρ στο βαρυτικ πεδ-
ο, καθορζει τις διαθσιμες διαδρομς και τις δυνατς
συμπυκνσεις της ορατς λης, το σχμα των γαλαξι-
ν. Μεταφορικ, το απν καθ’ εαυτ δεν αλληλεπιδρ,
αλλ νοεται ως απν, παρουσιζεται ως ττοιο, επηρε-
ζοντας τις διαθσιμες επιλογς και τις δυνατς πρξεις,
[21]
πως το κντρο μας μαρης τρπας, αυτ που εναι καθ’
εαυτ ασλληπτο μπορε να οροθετηθε ατελς απ τις
γειτνιζουσες περιοχς νοματος.
ορισμνη μορφ και υπσταση, η απουσα δεν χει μο-
ρφ οτε υπσταση, χει μως βρος, επιρρο, και ενς
εδους νταση.
αρθμηση και στην ποσοτικοποηση, η απουσα δεν αρι-
θμεται – αν αριθμεται δεν εναι απουσα αλλ κεν ση-
μεο – αλλ διαβαθμζεται.
παρσταση και την ασθηση που συναρτται με αυτ
καθ’ εαυτ, η απουσα συνδεται με την συμβολικ ανα-
παρσταση και το ασθημα που συναρτται με αυτ που
αυτ δηλνει, το φαντασιακ ανφορ της.
Υπρχει λοιπν μα πραγματικ πολλαπλ ο-
ντολογικ διαφοροποηση μεταξ της παρουσας και της
[22]
τς δεν εναι συμμετρικς οτε αμετβλητες και τθε-
νται πντοτε σε συνρτηση με το κοινωνικο-ιστορικ
ον, το εκστοτε νημα.
Φαντασιακ Θσμιση της Κοινωνας, που ο Κορνλιος
Καστοριδης παρατηρε:
ντεγκερ του εναι ως «παρουσας» μσα στην παραδοσια-
κ οντολογα εναι θεμελιωμνη αλλ παργωγη. Η
παρουσα, ως συναρμογ σνθεση και συνμα ως αιω-
νιτητα, α-χρονικτητα, απαιτεται απ την καθοριστι-
κτητα. Και επειδ ακριβς εναι σημανει εναι καθο-
ρισμνο – στω και αν αυτ που εναι εναι αλλο, μα-
κρι, μελλοντικ, λλοτε, ρα χι παρν – γι’ αυτ το
λγο το γεγονς του εναι δηλαδ η καθοριστικτητα,
[23]
συμπεριλαμβανομνης και της δυνμει [virtual].’1
Με ποια ννοια εναι παργωγη η ερμηνεα του
Χιντεγκερ [Martin Heidegger]; πως χει δη δεξει ο
Καστοριδης, το εναι ως παρουσα, το ον ως παρν, το
νυν του ταυτιστικο χρνου εμπεριχεται δη ως προ-
πθεση στην αρχ της ταυττητας, το θεμλιο της συ-
νολοταυτιστικς λογικς. Το ον δεν μπορε να εναι δια-
φορετικ απ τον εαυτ του την δια στιγμ και υπ την
δια σχση, σμφωνα με τον Αριστοτλη: ‘τ γρ ατ -
μα πρχειν τε κα μ πρχειν δνατον τ ατ κα
κατ τ ατ (κα σα λλα προσδιορισαμεθ' ν, στω
προσδιωρισμνα πρς τς λογικς δυσχερεας)’2
Συνεπς, το μα προσδιορζει την ταυττητα
του ντος και του ορισμο, δηλαδ του ντος και της
ουσας, περιχαρσσει την περιοχ της καθοριστικτη-
1 Κ. Καστοριδης, Η Φαντασιακ Θσμιση της Κοινωνας, Κδρος 1985, σ. 293, υποσ. 37. 2 Αριστοτλης, Μετ τα Φυσικ, 1005b
[24]
τας. Και το πεδο αυτ ορζεται απ το παρν του ντος,
δηλαδ την παρουσα. Ββαια αυτ το παρν, το μα, ε-
ναι το ταυτιστικ παρν, το νυν του ταυτιστικο χρνου
που περιλαμβνει την επανληψη και την ταυτοποηση
(η ταυτοποηση περιλαμβνει την επανληψη του ταυ-
το και η επανληψη προποθτει την ταυτοποηση του
επαναλαμβανμενου) και δεν ανκει στον χρνο της
ετερτητας, δεν ανκει στον χρονικ ρου ως αλλοωση.
Εναι α-χρονικ ως πλρης ταυτοτικ συναρμογ των
στοιχεων του, τα οποα δεν υπκεινται στην αλλοωση
αλλ εναι δεκτες της αλλοωσης, δεδομνης της αμοι-
βαας συνεπαγωγς της ταυττητας και της επαναληψι-
μτητας.
σημανει τι, ταν το νυν θεωρεται ως καθορισμς, ως
πρας, ττε δεν ανκει στον χρνο αλλ συμβανει,
[25]
συμβαδζει, με τον χρνο, εναι συμβεβηκς του χρνου:
‘ μν ον πρας τ νν, ο χρνος, λλ συμββηκεν’3
Μα ο περφημος Αριστοτελικς ορισμς του -
ντος ως ουσας, ως το τι ην εναι, καταργε ουσιαστικ
κθε χρονικτητα. πως δεχνει πειστικ ο Καστορι-
δης4 το εναι προσδνεται στον «παρατατικ της αιωνι-
τητας» ν, δηλαδ στον δη προκαθορισμνο προορισμ.
Αν μεταφρσουμε απλ την Αριστοτελικ φρση ως
«τι ταν να γνει» «τι επρκειτο να γνει» αποκαλ-
πτεται η εξσωση του ντος με το Εναι-καθορισμνο η
οποα συγκροτε τον πυρνα της Αριστοτελικς οντολο-
γας ως τελεολογας. πως παρατηρε ο Καστοριδης:
‘Κθε τελεολογα χρησιμοποιε τον κσμο α-
πλς για να τον καταργσει: το εμμενς εντς του γ-
γνεσθαι τλος σημανει κυριολεκτικ τι το τλος τοπο-
3 Αριστοτλης, Φυσικ, 220a 21-22 4 Κ. Καστοριδης, Πεπραγμνα και πρακτα, μτφρ. Κ. Σπαντιδκης, εκδ. ψιλον, Αθνα 2019, σ. 281-283.
[26]
θετεται πριν απ την αρχ, και τι η χρονικτητα εναι
απλς εξωτερικ.’5
ταρχικ δεδομνο, περιορζει το δυνμει στην απλ εκ-
πλρωση μιας δη λανθνουσας πραγματικτητας, σε
μια απλ παροντοποηση του αε ντος, δηλαδ του αε
υπρχοντος, απφαση που καταργε το γγνεσθαι ως γ-
γνεσθαι και τη χρονικτητα ως ττοια. Ο Καστοριδης
επισημανει επιπλον την «ανφλεξη των γραμματικν
σημασιν του τι», που η παρξη ταυτζεται με την ου-
σα σε ναν «συγκερασμ του Dass-Sein και του Was-
Sein». Εναι μα εξσωση που αναδιπλασιζει το νημα
της παρουσας σε δο, εσχτως αντιφατικ, εππεδα – το
φευγαλο εππεδο του παρντος, που η παρουσα εμφα-
νζεται ως φτωχ και ατελς εξατομκευση της ουσας,
και στο αινιο εππεδο του αε ντος, που η παρουσα
φρεται ως αυτοτελς μορφ της ουσας – που ενοποιο-
νται μσω της «απειρας της αινιας τελικτητας.»
5 .π. σ. 281.
στο αξωμα της καθοριστικτητας του ντος, η παρουσ-
α αναβαθμζεται σε κεντρικ οντολογικ συνθκη του
αληθς ντος. Το αληθς ον μα και το αληθς ον, το ον
ως ταυττητα, δεν μπορε παρ να εναι πλρες καθ’ ε-
αυτ και δι’ εαυτ, συνεπς αναλλοωτο, συνεπς εκτς
χρνου, χι με την ννοια μιας παροδικς και στιγμιαας
παρξης, μα με την ννοια ενς αινιου νυν και μα, μ-
ας nunc-stans πραν κθε ετερτητας. δη πριν τον Α-
ριστοτλη, το Πλατωνικ αε ον, σε ριζικ αντθεση
προς το αε γιγνμενον, εναι η μορφ της ιδανικς ταυ-
ττητας.
κ του καθορισμο, που εξειδικεεται κατ τις περιπτ-
σεις ως σχση αιτου προς αιτιατ, μσου προς σκοπ
λογικς συνεπαγωγς.’
γει/θτει τα αντικεμεν της ως ονττητες σαφς ορι-
[28]
λικτητας αμοιβαας (αμφιμονοσμαντης) συνεπαγω-
γς, ανεπτυγμνα δηλαδ σχματα της ταυττητας.
Η φιλοσοφα, στο βαθμ που ακολοθησε τον
θεωρησιακ δρμο της καθοριστικτητας, προσηλθηκε
στο φαινμενο της παρουσας. Παρλη την Παρμενδεια
«πατροκτονα» που αποπειρται στον Σοφιστ, που
παραδχεται τι το μη-ον υπρχει και το ον δεν υπρχει,
ο διος ο Πλτων επμεινε στην αναζτηση του αληθος
απλυτου ντος. Ας κοιτξουμε σντομα την κατλη-
κτικ ‘διαλεκτικ’ (με την πλατωνικ ννοια των πολι-
κν αντιθτων, χι της αντφασης), ‘λση’ που προτε-
νει ο Ξνος στον Σοφιστ:
‘Ας μη μας πει λοιπν κανες, πς, εν δηλ-
νουμε, τι τ «μη ον» εναι τ ενντιο απ τ «ον», τολ-
μμε συνμα να ισχυριζμαστε, πς εναι «ον». Γιατ ε-
μες απ πολν καιρ τρα χουμε παραιτηθε απ κθε
συζτηση γι" αυτ τ «κτι, που εν' απλυτα ενντιο
στο ον», ετε για τ αν υπρχει αν δεν υπρχει, ετε
[29]
για τ αν εναι λογικ λως διλου παρλογο. Για του-
τ' μως πο επαμε τρα δα, πς εναι τ «μη ον»,
πρπει να μας πεσει κανες, πς δε μιλμε σωστ, αφο
ρξει τα επιχειρματα μας, , σο δεν μπορε να τ κ-
μει, εν’ υποχρεωμνος κι αυτς να λει αυτ, που λμε
κα μες, τι δηλαδ τα γνη ανακατνονται συναμετα-
ξ τους κα τι κα τ «ον» κα το «λλο» [τερον] δια-
περνον ανμεσα σ’ λα κι αναμεταξ τους. Κι απ τη
μια μερι τ «λλο», αφο μετχει στο «ον», υπρχει, ε-
πειδ σα σα μετχει, δεν ταυτζεται μως με κενο, πο
μετχει, παρ μνει «λλο», κι αφο εναι λλο πργμα
απ τ «ον», αναγκαστικ εν' ολοφνερα «μη ον». Απ
την λλη μερι πλι, τ «ον», αφο συμμετχει στο «λ-
λο» [τερο], θα εναι διαφορετικ απ τ' λλα γνη, κι α-
φο εναι διαφορετικ απ' λα εκενα, δεν εναι οτε τα
καθν' απ' αυτ οτε λα μαζ, εκτς απ τον εαυτ του.
"στε κα το «ον» πλι αναμφισβτητα χλιες χιλιδες
φορς εν' «χι ον» κι τσι κι λα τ ' λλα και το καθνα
[30]
χωριστ κι λα μαζ με πολλος τρπους εν' «ντα» κα
με πολλος τρπους εν' «χι ντα».’6
Ο Ξνος καταλγει στον ‘συμβιβασμ’ του μει-
κτο, αφο πρτα ταυτσει το μη ον με το τερον, γιατ
απτυχε να ορσει να περιγρψει κτι που εναι «απ-
λυτα ενντια στο ον», να δηλαδ απλυτο μη ον. Και -
μως ο Πλτων δεν κνει το ανλογο βμα να εγκατα-
λεψει και την ιδα ενς απλυτου ντος, που ορζεται α-
κριβς ως Ιδα, Ιδα του Αγαθο, Αγαθν. Το τερον α-
ποτελε μορφ του ντος και μη ον εν σχσει προς να
λλο ον, χι λοιπν καθ’ εαυτ μη ον. χι δηλαδ αυτ
που στην νεωτερικ μας γλσσα θα λγαμε μηδν.
Εξλλου ο Χγκελ [G.W.F. Hegel] τνισε τι το
απλυτο Μηδν, το καθαρ μη ον, ταυτζεται με το κα-
θαρ Εναι ως αφηρημνο καθολικ, δηλαδ κεν ταυ-
τολογα. Η ννοια του καθαρο, καθολικο μηδενς χα-
ρακτηρζει, σμφωνα με τον Σουηβ φιλσοφο, την ατε-
6 Πλτων, Σοφιστς, 259b, μτφρ. Δημτρης Γληνς, εκδ. Ζαχαρπουλος, Αθνα, 1963, σ. 322-323.
[31]
σης, η οποα ββαια εναι αδιξοδη. Και αυτς ο μγας
αρχιτκτονας της νεωτερικς διαλεκτικς της
καθοριστικτητας (Bestimmtheit), ο Χγκελ, μας δωσε
και μα λλη, πεπερασμνη εικνα του μηδενς, που δε-
χνει το καθορισμνο μηδν, το μηδν με περιεχμενο.
‘[…] ο Σκεπτικισμς, ο οποος πντα, μσα στο α-
ποτλεσμα, βλπει μνο το καθαρ μηδν και κνει α-
φαρεση του γεγοντος τι αυτ το μηδν εναι σγουρα
το μηδν εκενου απ το οποο αυτ ανακπτει. Αλλ
το μηδν, ληφθν μνο ως το μηδν εκενου απ το οποο
αυτ ανακπτει, στην πρξη δεν εναι παρ το αληθιν
αποτλεσμα, αυτ το διο εναι εν τοιατη περιπτσει -
να προσδιορισμνο μηδν και χει να περιεχμενο. Ο
Σκεπτικισμς, ο οποος τελεινει με την αφαρεση του
μηδενς και της κεντητας, δεν μπορε να πει πιο μα-
κρι, αλλ πρπει να αναμνει ως του εμφανισθε σ’
αυτν κτι νο, για να το ρξει κι αυτ στην δια κεν -
βυσσο. Αν απεναντας το αποτλεσμα συλλαμβνεται -
[32]
ττε ανακπτει μεσα μια να μορφ, και μσα στην ρ-
νηση πραγματοποιεται η μετβαση, δια της οποας τε-
λεται, χρη στην ολοκληρωμνη σειρ των μορφν
[της συνεδησης], η αυθρμητη προχωρητικ πορεα.’7
Το καθορισμνο [προσδιορισμνο] μηδν δεν
εμππτει λοιπν στη ριζικ ετερτητα, αλλ στη μετα-
βατικ, που οδηγε προς μια να μορφ της ταυττητας
της οποας η αναγκαα εκδπλωση υπονοεται δη στον
καθορισμ της ρνησης, που τη χαρακτηρζει ως καθορι-
σμνη ρνηση. Ο καθορισμς δεν μηδενζεται, αντιθ-
τως επιβεβαινεται μσα απ τον διαλεκτικ μεταβολι-
σμ του, χι σε νο καθορισμ, αλλ σε εκ νου καθορι-
σμ. χι δηλαδ σε μα απερσταλτη να μορφ, που θα
σμαινε την καταστροφ, την εκμηδνιση κποιων πρ-
τερων καθορισμν και τη δημιουργα νων, αλλ σε μα
διαλεκτικ πιο σνθετη μορφ, που σημανει τη διατ-
7 Hegel, Η Φαινομενολογα του Πνεματος, εισαγωγ – μτφρ. Δ. Τζωρτζπουλος, εκδ. Δωδνη, σ. 209, παρ. 79.
[33]
τελεσματικ.
το καθαρ Μη Εναι, το καθαρ Μηδν. Στη Μικρ
Λογικ, που θα βασιστε και ο Σαρτρ [Jean Paul
Sartre], ο Σουηβς εξηγε:
ση και συνεπς η απλυτη ρνηση που, ιδωμνη κι αυ-
τ επσης στην μεση στιγμ της, Εναι το μη-εναι.’
Ο Σαρτρ παραθτει και την επμενη σημαντικ
φρση του Χγκελ, που μας θυμζει το πρισμα του
Σοφιστ: ‘δεν υπρχει τποτε, οτε στη γη, οτε στον ου-
[34]
ραν, που να μην περιχει καθ’ εαυτ το εναι και το μη-
δν.’8
της σκψης, ως κενς ταυτολογες πριν απ κθε δικρι-
ση, πριν τον καθορισμ, ο οποος συνδει το Εναι με την
Ουσα. Μνο λοιπν το καθορισμνο εναι και το καθο-
ρισμνο μηδν που αναφρονται και προποθτουν την
Ουσα ανκουν στο αληθς. Θεμλιο του Εναι εναι η
Ουσα και μσω της Ουσας, επιστρφοντας στο θεμλι
του, το Εναι αυτοαναιρεται. Το ξεκομμνο απ την Ου-
σα καθαρ Εναι/Μηδν δεν εναι παρ η καθαρ ακα-
θοριστα που προηγεται κθε καθορισμο. Συνεπς, η
παρουσα και η απουσα συνδονται μεσα μνο με το
καθορισμνο Εναι, διαμεσολαβονται απ τον καθορι-
σμ, δεν ανκουν στο καθαρ Εναι το καθαρ Μηδν.
Επειδ κθε παρουσα εναι συμπαρουσα καθορισμν,
η παρουσα καθσταται πρωτογενς κριτριο του αλη-
8 Παρατθεται στο J. P. Sartre, Το Εναι και το Μηδν, εισαγωγ – μτφρ. Κ. Παπαγιργη, εκδ. Παπαζση, σ. 62.
[35]
τους.
κ ον και το ον της πραγματικτητας εξετστηκαν απ
τη Δυτικ φιλοσοφα κυρως υπ το πρσμα της παρου-
σας και του ταυτιστικο παρντος. Ακμη και ταν το
σκπτεσθαι κινεται διαλεκτικ, μσω της καθορζου-
σας αρνητικτητας που εναι σαφς ρνηση και υπρβα-
ση της παροντικς μορφς προς τη μλλουσα, καθιστ-
ντας την πρτη παρελθοσα, η αλθεια εμφανζεται κ-
θε φορ στο Εδ και Τρα, εμφανζεται και εγκαθιδρε-
ται κθε φορ στο παρν, ακμη και αν αυτ το παρν,
μλις καταδειχθε, γνεται παρελθν – η διαλεκτικ κ-
νηση δεν σταματ και δη η αλθεια της νας μορφς
που κατστησε την κατδειξη παρελθοσα, αναδεικνε-
ται στο παρν. Ο Χγκελ εκθτει αυτ την διαδικασα,
η οποα καταλγει ξαν στο ον ως καθοριστικτητα και
στην καθοριστικτητα ως παρουσα:
‘Βλπουμε λοιπν σ’ αυτ το καταδεικνειν [του
Τρα] μνο μια κνηση, της οποας η πορεα εναι η α-
κλουθη. 1. Καταδεικνω το Τρα, αυτ βεβαινεται ως
το αληθς· το καταδεικνω ωστσο ως παρελθν ως -
να ανηρημνο· ακυρνω την πρτη αλθεια, και 2. Τ-
ρα βεβαινω ως τη δετερη αλθεια τι αυτ εναι πα-
ρελθν, εναι ανηρημνο. 3. Αλλ το παρελθν δεν εναι·
αρω το παρελθν – το ανηρημνο Εναι, δηλ. τη δε-
τερη αλθεια· αρνομαι τσι την ρνηση του Τρα και
επανρχομαι στην πρτη κατφαση τι το Τρα εναι.
χουμε λοιπν να κνουμε με μια ττοια σσταση του
Τρα και της κατδειξης του Τρα, που οτε το Τρα
οτε η κατδειξη του Τρα εναι να μεσο απλ, αλλ
μια κνηση…