1929 DœNYA EKONOM°K BUNALIMI

download 1929 DœNYA EKONOM°K BUNALIMI

of 16

  • date post

    01-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    37
  • download

    5

Embed Size (px)

description

1929 DÜNYA EKONOMİK BUNALIMI. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of 1929 DœNYA EKONOM°K BUNALIMI

Slayt 1

1929 DNYA EKONOMK BUNALIMI1929 Dnya Ekonomik Bunalm

1929'da balayan (etkilerini ancak 1930 ylnn sonlarnda tam anlamyla hissettiren) ve 1930'lu yllar boyunca devam eden ekonomik buhrana verilen isimdir. Buhran, Kuzey Amerika ve Avrupa'y merkez almasna ramen, dnyann geri kalannda da (zellikle de sanayilemi lkelerde) ykc etkiler yaratmtr.

Byk Bunalm en ok sanayilemi ehirleri vurmu, bu kentlerde bir isizler ve evsizler ordusu yaratmtr. Bunalmdan etkilenen birok lkede inaat faaliyetleri durmu; tarm rn fiyatlarndaki%40-60'lk d, iftileri ve krsal blge nfusunu kt etkilemitir. Talebin beklenmedik dzeyde dmesi nedeniyle madencilik alan buhrann en fazla etkilendii sektrlerden biri olmutur. Byk Bunalm farkl lkelerde farkl tarihlerde sona ermitir.

Dnyay bu denli etkileyen byk bunalm sebep ve sonular ile anlayabilmek iin ncelikle I. Dnya Sava sonrasnda dnyada oluan ekonomik ve sosyal koullar gz nnde bulundurmak gerekir. I. Dnya Sava dolayl ya da dorudan tm dnyay etkilemekle beraber, sava sonrasnda oluan dnya tablosundaki en nemli figrler gerek yaadklar deiimler gerek dnya ekonomisine etkilerinden dolay Amerika, ngiltere ve Almanya oldu.

Dnyay etkileyen pek ok olay zerinde olduu gibi bu olayn da sebepleri zerinde ok sayda aratrmalar ve deiik yorumlar yapld ancak bunlarn genelinde yer alan ortak birka sebebi yle sralayabiliriz:

Birincisi; Amerikadaki irketlerin mali gleriydi. 1870li yllarda Amerikada irili ufakl pek ok irket varken I. Dnya Savann getirdii zorluklar karsnda kk irketler birlemek zorunda kalm ve sava sonrasnda tekeller oluturmulardr. yle ki 1929 ylna gelindiinde Amerikan ekonomisinin%50si zerinde sz sahibi olan holding says 200 kadard. Bu da tek bir holdingin bile iflasnn ekonomiyi sarsmaya yeteceini gsteriyordu. kinci bir sebep de bankalarn kt yaplanm olmasyd. Bankalarn sermaye esaslarn, rezerv ve kredi oranlarn belirleyen yasalar yoktu.

nc bir sebebin de, bakan Hoover ynetiminin ekonomi alanndaki tecrbesizlii olduu sylenebilir. Bu dncenin savunucularna gre bakan Hoover ynetimi 20lerde hkm sren liberal ekonomi anlayna gre ekonomiye devlet mdahalesi yapmamay uygun grmt. Ancak 29 krizine mdahale etmemenin toplumsal maliyeti ok byk olmutu. Daha sonralar bakan mdahaleye karar verdiinde ise hem ok ge olmutu hem de mdahale baarl deildi. Vurgulanmas gereken son sebep ise; bata da belirtildii gibi Amerikann dnya zerindeki net kreditr olmasyd. Amerika hesapszca vermi olduu kredileri geri alamad. Ayrca ngilterede para birimi poundun ar deer kazanmas , ihracatta de ve ekonominin bozulmasna yol at. Almanya ise sava tazminatlarn demek iin karlksz para basm bu da hiperenflasyona (ar enflasyon) yol amt.Krizin Patlak Verii: Kara Perembe

New York Borsas 1928 ylnn bandan 29 yl Ekim aynn bana kadar olan srete gittike ykseliyor ve yksek fiyat/kazan oran getiriyordu. Ancak 3 Ekim 1929 tarihine gelindiinde, yukarda saylan sebepler dorultusunda borsann ilerlemesi durmu hatta birka byk holdingin hisse senetleri dmt. Bu d 21 Ekim gn yabanc yatrmclarn katlarn ellerinden karmalaryla hzland ve Kara Perembe olarak anlan 24 Ekim 1929 Perembe gn borsa dibe vurdu. 1929 ylnn fiyatlaryla 4.2 milyar dolar yok oldu.

Krizin Sonular Kriz en ok sanayilemi ehirleri vurmu, bu kentlerde b "isizler ve evsizler ordusu" oluturmutur. Bunalmda etkilenen birok lkede inaat faaliyetleri durmu; tarm rn fiyatlarndaki % 40-60'lk d, iftileri ve krsal blge nfusunu kt etkilemitir. Talebin beklenmedik dzeyde dmesi nedeniyle madencilik alan krizin en fazla etkilendii sektrlerden biri olmutur. Ekonomik kriz dnyada 50 milyon insann isiz kalmasna, yeryzndeki toplam retimin % 42 orannda ve dnya ticaretinin de % 65 orannda azalmasna sebep olmutur. 1929 ylna kadar dnyada oluan dier krizlere bakldnda dnya ticaretinin en fazla % 7 orannda dt dnlrse 1929 bunalmnn ne derece etkili olduu grlebilir Ekonomik kriz farkl lkelerde deiik tarihlerde sona ermitir.

Trkiye'ye Etkileri

Trkiye 1929 bunalm karsnda, kalknmasn salayabilmek iin ihracat ve ithalatn artrmak zorundayd,Trkiye Cumhuriyeti bunu salayabilmek iin eitli politikalar izledi. Trkiye 1933' de d demelerde uygulamasna balanan kliring ve takas sistemini uygulad. Bilindii gibi, kliring sistemi maln alann,maln alma ilkesine dayanr. Bu sistemde ithalat ihracata balandndan, ihracat tevik edilmi olur.

Nitekim,Trk Hkmeti mmkn olduu kadar btn lkelerle kliring ve takas anlamas yapmaya aba harcad ve Trkiye ile ticaret ve deme anlamas yapan lkelerden, ithalata ncelik tand. Ayrca ihra mallarnn standardizasyonuna nem verilerek ,ihracat bu ynden de tevik edildi. Yerli mal kullanmak tevik edildi. Yerli mallar haftas ilan edildi.